NHÚM TÓC CÒN LẠI CỦA MÁ

 

NHÚM TÓC CÒN LẠI CỦA MÁ

Hơn mười năm sau, tôi mới có dịp trở lại Việt Nam.

Tôi trở về căn nhà cũ.

Căn nhà vẫn đó.

Khung giường vẫn đó.

Cái bàn, chiếc ghế và những vật dụng quen thuộc vẫn còn nằm ở những chỗ ngày xưa.

Chỉ có ba má là không còn nữa.

Tôi đi chậm quanh nhà, nhìn từng nơi, sờ từng vật.

Có lúc tôi tưởng như ba vẫn còn ngồi đâu đó.

Má vẫn còn lui cui trong nhà.

Các em tôi vẫn còn chạy ra chạy vào như những ngày cả gia đình chưa ly tán mỗi người một phương.

Nhưng tất cả chỉ còn trong trí nhớ.

Căn nhà im lặng đến nao lòng.

Tôi ngồi xuống một mình.

Ở đâu đó trong góc nhà, một con cắc kè cất tiếng kêu.

“Cắc kè... cắc kè...”

Tôi bỗng gọi:

“Ba má ơi!”

Không ai trả lời.

Tôi khóc.

 

Chiếc tủ quần áo ngày xưa vẫn đặt bên cạnh khung giường của ba má.

Tôi bước đến mở cánh cửa tủ.

Một ít quần áo cũ vẫn còn đó.

Một mùi hương rất cũ thoảng ra.

Tôi nhắm mắt.

Trong giây lát, tôi có cảm giác thời gian như quay ngược trở lại.

Tôi kéo một ngăn tủ nhỏ.

Bên trong có một gói vải đã vàng ố.

Tôi mở ra.

Đó là chiếc khăn tay của má dùng để gói một số giấy tờ căn cước, vài mảnh giấy ghi kinh Phật và hai thẻ quy y của ba má.

Giữa những giấy tờ ấy có một nhúm tóc bạc.

Tôi cầm lên.

Tóc của má.

Tôi nhớ ngày xưa má từng nói muốn xuống tóc xuất gia.

Tôi đã thưa:

“Má ơi, con biết má còn lo cho gia đình nhiều lắm. Má chưa dứt được chuyện đời, xin má đừng xuất gia vội.”

Má nghe lời tôi.

Có lẽ nhúm tóc này được má giữ lại từ những ngày ấy.

Tôi không biết.

Tôi chỉ biết bây giờ trên bàn tay mình là những sợi tóc bạc của người mẹ đã không còn trên cõi đời.

 

Thuở nhỏ, tôi rất quen với mái tóc má.

Má thường gội đầu bằng nước tro bếp.

Má lấy tro ngâm vào nước, chắt lấy phần nước trong rồi xõa mái tóc dài xuống mà gội.

Sau đó má dùng từng gáo nước xối cho sạch, lấy khăn rằn lau sơ rồi ra ngồi dưới mái hiên hong tóc.

Có khi má dùng trái bồ kết nấu nước để gội.

Tôi nhớ chiếc lược bằng sừng trâu má thường dùng để chải tóc.

Những sợi tóc rụng mắc vào răng lược, má lấy ra, vo thành từng nhúm nhỏ rồi tiện tay nhét vào kẽ vách lá.

Ngày ấy tôi chẳng bao giờ nghĩ những sợi tóc bình thường ấy rồi có một ngày trở thành thứ quý giá đến thế.

Năm tháng trôi qua.

Má sinh và nuôi đàn con khôn lớn.

Mái tóc má từ đen trở thành điểm bạc.

Rồi bạc nhiều hơn.

Những năm tôi đi lính, tóc má bạc thêm.

Những năm tôi ở trong trại, mỗi lần má đến thăm, tôi lại thấy mái tóc ấy thưa và bạc hơn lần trước.

Đó là những sợi bạc của thời gian.

Nhưng với tôi, đó còn là những sợi bạc của một đời làm mẹ.

 

Tôi đặt nhúm tóc bạc lên lòng bàn tay.

Những sợi tóc nhẹ tênh.

Tôi đưa bàn tay lên gần mặt rồi nhắm mắt lại.

Trong một khoảnh khắc, tôi tưởng như mình còn ngửi thấy đâu đó mùi tóc má ngày xưa.

Mùi nước tro.

Mùi bồ kết.

Mùi nắng hong tóc dưới mái hiên.

Và cả mùi của một tuổi thơ đã mất.

Tôi không còn là đứa trẻ nữa.

Tôi đã đi qua chiến tranh.

Đi qua tù tội.

Đi qua những năm tháng ly hương.

Tóc tôi cũng đã bắt đầu bạc.

Vậy mà lúc ấy, giữa căn nhà cũ, với nhúm tóc má nằm trong lòng bàn tay...

tôi khóc òa như một đứa trẻ.

Má ơi!

Con đã đi gần hết một đời người.

Nhưng đứng trước nhúm tóc còn lại của má,

con vẫn chỉ là đứa con của má ngày nào.

HƯƠNG NHỚ

Thương nhớ má.

Thuở nhỏ hay nép mình bên má,
Mỗi lần ba la mắng con hư.
Vòng tay má đón con che chở,
Những làn roi nhè nhẹ đánh như.

Hương tóc má thơm mùi bồ kết,
Vừa mới gội còn thấm áo vai.
Con khẽ liếc nhìn lên tóc má,
Một vùng đen thẫm rẽ đường ngôi.

Tóc má tháng ngày soi ánh nắng,
Cơ cực nuôi con tóc úa màu.
Những sợi hoe vàng nơi chót tóc,
Biết mấy gian nan má gánh vào.

Năm tháng từng đứa con nối gót,
Chín đứa bòn hơi sức má gầy.
Hương tóc một mùi thơm bồ kết,
Thấm hồn mỗi đứa một niềm thương.

Con lớn vào đời làm lính trận,
Xa má những năm tháng phiêu bồng.
Mỗi bận có về thăm làng xóm,
Con ghiền hương tóc má gần con.

Rồi cuộc thăng trầm theo năm tháng,
Tù tội con đành cách mẹ xa.
U Minh rừng vắng ngày lưu lạc,
Lặn lội đường dài má đến thăm.

Nhìn tóc mẹ giờ đầy đốm bạc,
Đôi mắt má buồn thương nhớ con.
Áp vào hương tóc, con hỏi má:
“Má ơi! Hương tóc cũ đâu còn?”

Những giọt mồ hôi đường xa đến,
Hương nào xót mặn má tìm con.
Vạt áo ướt đầy bao khó nhọc,
Thương con, má chẳng quản hao mòn.

Má ơi! Giờ cách xa viễn xứ,
Má về thiên cổ bóng hạc xa.
Mộ lạnh bên kia bờ quê cũ,
Bồi hồi con nhớ tóc hương xưa.