NHỮNG NĂM CHIẾN TRANH

 CHƯƠNG 3

NHỮNG NĂM CHIẾN TRANH

Tuổi thơ của tôi không chỉ có những ngày theo má về quê ngoại, những buổi chạy chơi trên bãi cát, đào khoai, bắt dế hay theo ông ngoại ra rẫy. Đó cũng là những năm tháng chiến tranh bắt đầu phủ bóng lên quê hương.

Tôi sinh năm 1943. Khi tôi còn quá nhỏ để hiểu chiến tranh là gì, những biến động của thời cuộc đã đẩy gia đình tôi vào cảnh phải rời bỏ nơi đang sinh sống để tìm chỗ lánh nạn.

Khoảng năm 1945 xảy ra biến cố mà người trong vùng thường nhắc đến với tên gọi Cáp Duồn. Tôi khi ấy chỉ là một đứa trẻ nên những gì còn lại trong trí nhớ rất ít. Phần lớn câu chuyện về thời gian này, về sau tôi được nghe má và những người lớn trong gia đình kể lại.

Giữa lúc tình hình bất ổn, gia đình tôi phải rời quê, tản cư về Cồn Cù.

Từ đó, Cồn Cù trở thành một địa danh gắn liền với những năm đầu đời của tôi.

Tôi lớn lên giữa một thời mà người dân quê không biết ngày mai chuyện gì sẽ xảy đến. Chiến tranh đối với một đứa trẻ lúc ấy không phải là những điều được viết trong sách sử. Nó hiện ra qua những câu chuyện của người lớn, qua những lần gia đình phải dời chỗ ở, qua những người thân ra đi rồi có người không trở lại.

Ngay trong gia đình bên ngoại, tôi cũng đã sớm nhìn thấy dấu vết của thời cuộc. Người cậu thứ ba, anh ruột của má, tham gia hoạt động kháng chiến trong những năm chiến tranh. Cậu bị sốt rét nặng và mất khi tôi còn nhỏ.

Tôi còn nhớ lần má dẫn tôi đi tận vùng Cồn Ngao để thăm cậu. Khi ấy tôi chưa hiểu rằng lời cậu căn dặn chúng tôi ráng học hành để trở thành người hữu dụng cho đất nước lại gần như là lời từ biệt.

Trẻ con đâu biết chiến tranh là gì.

Chúng tôi vẫn chạy chơi, vẫn đói thì tìm cái ăn, vẫn vui với những điều rất nhỏ. Nhưng chung quanh tuổi thơ bình thường ấy là một thế giới của người lớn đầy những lo âu, ly tán và mất mát.

Sau này lớn lên, mỗi khi nhớ lại, tôi mới hiểu rằng chiến tranh đã bước vào cuộc đời mình từ lúc tôi còn chưa đủ tuổi để biết hai chữ chiến tranh có nghĩa là gì.

Cồn Cù vì thế không chỉ là nơi gia đình tôi từng tản cư.

Đó còn là một phần của tuổi thơ, một dấu mốc của những năm tháng quê hương nhiều biến động, và là nơi những ký ức đầu tiên của đời tôi bắt đầu hình thành.

HỒI CƯ – BA TÔI BỊ BẮT

Sau những năm tản cư ở Cồn Cù, gia đình chúng tôi hồi cư trở về quê. Những tưởng từ đây cuộc sống sẽ dần yên ổn, nhưng chiến tranh và những nghi kỵ của thời cuộc vẫn chưa buông tha gia đình tôi.

Mới hồi cư từ Cồn Cù về, gia đình chúng tôi ăn ở tạm tại nhà người cô thứ Ba ở ấp Xoài Xiêm. Ba vốn là người buôn bán, nhưng lúc này gần như không còn vốn liếng. Ba gom góp được một ít tiền, lên Trà Vinh mua thuốc rê về bán lẻ tại chợ quận, mong kiếm chút lời để nuôi gia đình.

Ba lên xuống từ quận lên Trà Vinh được vài lần thì một hôm, vừa ôm bao thuốc rê bước xuống xe tại bến xe quận, ba bất ngờ bị lính tới vây bắt, trói lại rồi dẫn vào dinh quận.

Ba ngơ ngác, không biết mình phạm tội gì. Những người chung quanh cũng hoảng sợ, chẳng ai hiểu chuyện gì đang xảy ra.

Họ đưa ba vào dinh quận để tra khảo vì nghi ba là người của Việt Minh từ xứ Cồn trở về hoạt động.

Hay tin ba bị bắt, má dẫn anh em chúng tôi cùng bà nội từ ấp Xoài Xiêm chạy bộ về dinh quận.

Đến nơi, trước mắt chúng tôi là một cảnh tượng mà suốt đời tôi không thể nào quên.

Ba bị trói quặp hai tay ra phía sau, nằm ngửa giữa sân. Một người vạch miệng ba, một người đổ cả thùng nước vào miệng. Ba bị sặc sụa, oằn mình đau đớn. Chúng lại dùng chân đạp vào cái bụng đang căng phồng nước của ba.

Ba đau đớn kêu lên:

“Trời ơi!”

Nước và thức ăn phọt trào ra. Nước mắt ba cũng ràn rụa.

Chúng tôi đứng bên ngoài nhìn thấy tất cả mà lòng quặn thắt.

Bà nội bò lết vào bên trong, đến trước viên Cai Tổng người Khmer đang đứng khoanh tay trên bậc thềm dinh quận.

Bà vừa lết tới gần vừa van xin:

“Bòn ơi, tha cho con tôi đi. Nó có tội gì đâu...!”

Viên Cai Tổng quay người bỏ vào bên trong.

Bà nội gập người xuống, gào khóc thảm thiết.

Tôi đứng đó, còn quá nhỏ để hiểu hết những chuyện của người lớn, nhưng trong đầu cứ vang lên một câu hỏi:

Tại sao họ lại hành hạ ba tôi như vậy?

Gia đình tôi chạy trốn bom đạn, nay trở về chỉ mong tìm một nơi an cư, làm ăn sinh sống. Ba tôi chỉ mua một bao thuốc rê về bán kiếm tiền nuôi vợ con.

Ba tôi có tội gì?

Nhìn ba nằm giữa sân, bị trói và hành hạ, trong lòng đứa trẻ là tôi lúc ấy bỗng dâng lên một nỗi uất nghẹn.

Tôi nói thầm:

“Ba ơi! Lớn lên con sẽ trả thù cho ba!”

Đó là suy nghĩ của một đứa trẻ khi tận mắt nhìn thấy cha mình bị hành hạ. Sau này lớn lên, trải qua nhiều biến cố của cuộc đời, tôi mới hiểu chiến tranh và thời cuộc đã đẩy biết bao con người vào những hoàn cảnh mà chính họ cũng không thể lựa chọn.

Để cứu ba, má phải bán gần hết những gì quý giá còn lại trong gia đình.

Má bán đồ nữ trang ngày cưới, bán cả chiếc máy may mà bà ngoại đã mua cho má khi xuất giá. Số tiền có được, má đổi từ tiền đỏ sang tiền xanh rồi mượn thêm của ông Củ mới đủ tiền chuộc ba ra.

Ba trở về với gia đình, nhưng trận đòn và những ngày bị hành hạ đã làm sức khỏe ba suy kiệt.

Ba bệnh suốt gần một năm trời mới dần dần gượng dậy.

Và rồi, từ hai bàn tay gần như trắng, ba má tôi lại bắt đầu gây dựng cuộc sống một lần nữa